Linux Projesi

Linux projesinin ortaya çıkışı, aslında Unix projesiyle başlayan bir etkiler silsilesine dayanıyor diyebiliriz. Unix'in ticari bir ürüne dönüşmesiyle karşılaşılan çeşitli zorluklar; özgür yazılım felsefesini ve GNU projesini tetikledi. GNU General Public License'ın (GPL) ortaya çıkması ve geliştiricilerin bu lisansı benimsemesi ile de, bugün etkilerini hâlâ görebildiğimiz teknolojik gelişmelerin önü açılmış oldu.

Ancak burada birkaç adım geri gidelim ve MINIX'ten bahsedelim.

MINIX, mikro çekirdek mimarisine dayalı Unix benzeri bir işletim sistemi olup, ilk olarak 1987 yılında Amerikalı-Hollandalı bilgisayar bilimci Andrew Stuart "AST" Tanenbaum tarafından geliştirilmiştir. Unix işletim sisteminin bir klonu olarak tasarlanmış olan MINIX, uygun fiyatlı Intel 8086 tabanlı ev bilgisayarlarında çalışacak şekilde geliştirilmişti. Hedef kitlesi ise üniversitelerdeki bilgisayar bilimi öğrencileriydi. Bu sistem, Tanenbaum'un "Operating Systems: Design and Implementation" adlı ders kitabında aktarılan ilkeleri örneklemek amacıyla oluşturulmuştu.

İsmini "mini-Unix" ifadesinden alan MINIX, başlangıçta yalnızca kaynak koduna erişilebilen ancak mülk bir yazılım olarak dağıtıldı. Ayrıca MINIX'in 16-bitlik tasarımı, kişisel bilgisayarlar için giderek daha ucuz ve yaygın hâle gelen Intel 386 mimarisinin 32-bitlik özelliklerine uygun değildi. 1990'ların başında, Intel 386 tabanlı PC'ler için ticari bir UNIX işletim sistemi ise bireysel kullanıcılar için oldukça pahalıydı.

Bu etkenler ve yaygın olarak kabul görmüş özgür bir çekirdeğin olmaması, Linus Torvalds'ın kendi projesine başlamasında itici güç oldu. Torvalds, eğer o dönemde GNU Hurd ya da 386BSD çekirdeklerinden biri kullanılabilir durumda olsaydı, büyük ihtimalle kendi çekirdeğini yazmayacağını ifade etmiştir.

1991 yılında Linus Torvalds, Helsinki Üniversitesi'nde bilgisayar bilimi eğitimi alırken bir projeye başladı. Programı, 80386 işlemcili yeni bilgisayarının işlevlerinden yararlanmak amacıyla, doğrudan kendi donanımı için ve herhangi bir işletim sisteminden bağımsız olarak yazdı. Geliştirme süreci MINIX üzerinde ve GNU C Compiler kullanılarak gerçekleştirildi.

3 Temmuz 1991 tarihinde, projesinde Unix sistem çağrılarını (system calls) uygulamaya çalışırken, POSIX standartları dokümantasyonunun dijital bir kopyasını elde etmek amacıyla comp.os.minix haber grubuna bir mesaj gönderdi. POSIX belgelerini bulmada başarılı olamadığı için, başlangıçta üniversitenin SunOS belgelerini kullanarak sistem çağrılarını belirlemeye başvurdu. Ayrıca, Unix dersinin bir parçası olan Tanenbaum'un MINIX metninden bazı sistem çağrıları öğrendi. Ayrıca Tanenbaum'un Unix dersi kapsamında kullandığı MINIX kitabından da bazı sistem çağrılarını öğrendi.

Torvalds'ın Just for Fun adlı kitabında belirttiği gibi, sonunda bir işletim sistemi çekirdeği yazmaya karar vermişti. 25 Ağustos 1991'de, 21 yaşında, bu sistemi comp.os.minix haber grubunda yaptığı bir paylaşımda duyurdu.

Duyurusunda, 386 (486) AT klonları için sadece bir hobi olarak bir işletim sistemi yapmaya başladığından bahsetti. GNU gibi büyük ve profesyonel olmayacağını ekledi. Haber grubundaki üyelerden, Minix'te sevdikleri veya sevmedikleri şeylerle ilgili geri bildirimler almak istedi. Ayrıca bu projenin MINIX kodlarından tamamen bağımsız olduğunu belirtti. Taşınabilir olmadığını ve muhtemelen sadece AT sabit disklerini destekleyeceğini de ekledi, çünkü sahip olduğu donanım buydu.

Torvalds'a göre Linux 1992 yılında, X Window System'in Orest Zborowski tarafından Linux'a taşınmasının ardından önem kazanmaya başladı. Bu, Linux'un ilk kez bir grafik kullanıcı arayüzünü (GUI) desteklemesini sağladı.

Projenin İsmi

Torvalds, projesinin isminin Freax olmasını istiyordu. Bu ifade; "free", "freak" ve Unix'e bir gönderme olarak "x" ifadelerinin birleşiminden oluşuyordu Projenin başlangıcında, tüm dosyalarını "Freax" dizininde sakladı. "Linux" ismini kendi de düşünmüş olsa da, bunun çok egoist olacağını düşündüğü için bu ismi vermedi.

Projenin gelişimini hızlandırmak için, dosyalar FUNET FTP sunucusuna yüklendi. Bu sunucunun gönüllü admin'lerinden biri olan Ari Lemmke, "Freax" isminin iyi olmadığını düşündü ve Linux Torvalds'a sormadan dizinin ismini Linux olarak değiştirdi. Daha sonra Torvalds da bu ismi kabul etti.

Projenin Lisansı

İlk başlarda projeyi kendi lisansıyla yayınlamış olsa da, 1992 yılında projenin GNU GPL ile lisanslanmasına karar verdi. Böylece Linux bir özgür yazılım oldu.

GNU ve Linux geliştiricileri, GNU bileşenleri ile Linux'u entegre edip, özgür ve fonksiyonel bir işletim sistemi ortaya çıkarabilmek için birlikte çalıştı. Linus Torvalds, Linux'u GPL ile lisanslamanın "hayatı boyunca yaptığı en iyi şey" olduğunu söyler. Proje daha sonra GPLv2 ile lisanslandı. Fakat Torvalds ve Linux geliştiricilerinin çoğunluğu, GPLv3 lisansı ile gelen değişiklikleri benimsemedi ve proje, GNU GPLv2 lisanslı olarak kaldı.